Jak bezpiecznie gasić instalację fotowoltaiczną podczas pożaru?
Dlaczego gaszenie instalacji fotowoltaicznej jest trudne i niebezpieczne?
Instalacja fotowoltaiczna składa się z paneli, przewodów prądu stałego (DC), falownika oraz obwodów prądu przemiennego (AC). Nawet po wyłączeniu zasilania budynku lub falownika moduły mogą nadal wytwarzać napięcie, jeśli są oświetlone słońcem. Oznacza to, że przewody i panele mogą pozostawać pod napięciem, co stwarza ryzyko porażenia elektrycznego, zwłaszcza podczas pożaru.
W praktyce odłączenie instalacji nie gwarantuje całkowitego bezpieczeństwa, ponieważ napięcie może występować na przewodach DC prowadzących od modułów. Dodatkowo izolacja uszkodzonych przewodów może być stopiona, co zwiększa zagrożenie podczas kontaktu z instalacją.
Jakie są podstawowe zasady postępowania przy pożarze z udziałem fotowoltaiki?
W przypadku pożaru najważniejsze jest zachowanie bezpieczeństwa osób postronnych. Należy niezwłocznie:
- alarmować służby ratownicze pod numerem 112;
- ewakuować ludzi z zagrożonego obszaru;
- niedopuszczać do zbliżania się do paneli, przewodów i innych elementów instalacji;
- nie dotykać uszkodzonych urządzeń ani instalacji;
- unikać samodzielnych prób gaszenia, zwłaszcza wodą, z bliskiej odległości.
Gaszenie elementów pod napięciem powinno być wykonywane wyłącznie przez wyszkolone jednostki straży pożarnej wyposażone w odpowiedni sprzęt ochronny.
Czy można wyłączyć instalację fotowoltaiczną podczas pożaru?
Jeśli jest możliwość bezpiecznego dostępu do wyłączników, można użyć dedykowanego wyłącznika przeciwpożarowego instalacji lub wyłączyć zabezpieczenia AC i DC przy falowniku. Jednak wyłączniki te nie eliminują napięcia we wszystkich przewodach i modułach, które mogą nadal generować prąd w świetle dziennym.
Właściciel lub świadek zdarzenia powinien przekazać strażakom dokładne informacje o lokalizacji falownika, wyłączników oraz tras kablowych. Dostępność dokumentacji instalacji fotowoltaicznej znacząco ułatwia rozpoznanie zagrożeń i działania ratownicze.
Jakie są wytyczne dotyczące gaszenia instalacji fotowoltaicznej?
W działaniach gaśniczych obowiązują szczególne zasady bezpieczeństwa:
- zachowanie minimalnego odstępu 1 metra od elementów mogących pozostawać pod napięciem;
- przy gaszeniu wodą stosowanie strumienia rozproszonego i utrzymywanie odległości co najmniej 1 metra, a przy strumieniu zwartym – 5 metrów;
- stosowanie środków gaśniczych odpowiednich do urządzeń elektrycznych, takich jak gaśnice proszkowe;
- unikać przebywania na wilgotnych, zalanych powierzchniach bez odpowiedniej ochrony;
- rozłączanie instalacji wyłącznie za pomocą właściwych wyłączników;
- stosowanie odpowiedniego sprzętu ochronnego przez ratowników.
Właścicielom nieruchomości zaleca się posiadanie gaśnicy proszkowej o masie co najmniej 4 kg jako podstawowego środka ochrony, choć nie jest to zachęta do samodzielnego gaszenia pożaru instalacji PV.
Jak przygotować instalację fotowoltaiczną pod kątem bezpieczeństwa pożarowego?
Bezpieczeństwo podczas pożaru zależy również od właściwego przygotowania instalacji już na etapie projektowania i montażu. Obecne standardy wymagają:
- czytelnego oznakowania instalacji i jej elementów;
- dostępnych wyłączników umożliwiających szybkie odłączenie instalacji;
- dokumentacji technicznej przedstawiającej rozmieszczenie paneli, falownika oraz tras kablowych;
- uzgodnień z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych dla instalacji o mocy powyżej 6,5 kW;
- zawiadomienia Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu instalacji oraz przekazania planów instalacji ekipom ratowniczym.
Takie działania poprawiają rozpoznawalność instalacji podczas akcji ratowniczych i ograniczają ryzyko porażenia prądem.
Co zrobić po pożarze instalacji fotowoltaicznej?
Po ugaszeniu pożaru instalacja powinna zostać poddana dokładnej ocenie przez wykwalifikowanego instalatora. Samodzielne próby naprawy lub ponownego uruchomienia instalacji są niedozwolone i mogą być bardzo niebezpieczne. Uszkodzenia instalacji mogą prowadzić do poważnych zagrożeń elektrycznych i pożarowych, dlatego niezbędna jest profesjonalna kontrola techniczna i ewentualna naprawa.
Warto pamiętać, że statystyki pokazują, iż nie wszystkie pożary obiektów z instalacją fotowoltaiczną są spowodowane awarią samej fotowoltaiki. Niemniej jednak, obecność paneli wymaga szczególnej ostrożności i odpowiedniego przygotowania ekip ratowniczych.
Źródła
- https://www.gov.pl/web/kppsp-krotoszyn/pozar-elementow-instalacji-fotowoltaicznej
- https://www.gramwzielone.pl/trendy/20356707/pozary-fotowoltaiki-elektrykow-i-elektrowni-wiatrowych-jaka-jest-ich-skala-w-polsce
- https://cnbop.pl/app/uploads/2024/11/Wybrane-zagadnienia-uzytk-i-bezp-w-inst-fotowoltaicznych_Piasecki_M.pdf
- https://drogaratownika.pl/baza-plikow/aktualne-standardowe-zasady-postepowania-podczas-zdarzen-w-obrebie-instalacji-fotowoltaicznych-kg-psp-2022
- https://www.gramwzielone.pl/energia-sloneczna/20366952/pozar-fotowoltaiki-na-dolnym-slasku-strazacy-nie-mogli-odlaczyc-instalacji